युगप्रवर्तक : बौद्धमय भारताचे शिल्पकार

वाल्मिकी रामायणात रावण हा खलनायक स्वरुपात दाखवला आहे पण त्या रावणाचे महात्म्य हा रामायणाचा रचनाकार वर्णन करतो याचा अर्थ काय आहे  समजणे  गरजेचे आहे वरील शीर्षकावरून आपल्याला कदाचित विचित्र व कि बुद्ध शिष्य रावण कसा काय  त्याला ऐतिहासिक पुरावा आहे बुद्ध धम्मातील लंकावतार  सुत्त  हे तथागतांनी रावणाला केलेला उपदेश आहे प्रथम रामायणातील रावणाचा रामायणातही कसा गौरव केला आहे ते पाहूया आता रामायणात रावणाला राक्षस का म्हटले असावे तर त्याला एक कारण आहे रावण हा द्रविड संस्कृतीतील राजा आहे आणि या संस्कृतीला रक्षक संस्कृती म्हटले जाते रक्षक फार पराक्रमी असल्याने आर्यांनी त्यांना राक्षस म्हटले आणि रक्षक हि  मानव संस्कृती होती {वा रा श्लोक ७/४/९व १२ } वाल्मिकीने रावणाचे गुण सांगताना वाल्मिकी म्हणतो कि रावण हा नितीज्ञ महाविद्वान सभ्य आणि सुसंस्कृत मनुष्य होता त्याची नगरि मानवांची नगरी  होती वाल्मिकी पुढे जावून म्हणतो कि रावण तपस्वी मेधावी महावीर बलवान पंडित संगठीत शरीर आणि विशाल छातीचा सुंदर पुरुष होता हे स्वत: वाल्मिकी आपल्या रामायणात लिहितोय तसेच रावणाला तो महात...

वकील डॉक्टर झाली मिनिस्टर फिराया लागलीस गाडीत माझी सावित्रीबाई नसती असती गुरांच शेणकुड झाडीत राष्ट्रमाता सावित्रीमाई फुले यांची आज १८३ वि जयंती आहे जयंतीच्या निमित्ताने शाळामध्ये सावित्रीमाई यांची जयंती साजरी केली जाते पण पूजन मात्र सरस्वतीचे होते आजही आपल्या शिक्षण व्यवस्थेला ब्राह्मणी व्यवस्थेचा विळखा आहे किती कर्तुत्व आहे माझ्या सावित्रीमाईच पण त्यांच्या पेक्षा सरस्वती किती महान आहे हे सांगितलं जात शाळामध्ये तर स्वरस्वती पूजन केल्याशिवाय वर्गच  व्यवस्थेला हाणून पडले पाहिजे ज्या सावित्रीमाई यांनी उन वर पाऊस  याची तमा बाळगली नाही आणि मुलीना शिकवले त्यांना त्यांच्या लेकी विसरल्या असो आपण सावित्रीमाई यांच्या जीवनातील काही घटनावर प्रकाश टाकूया माई  यांचा जन्म हा ३ जानेवारी १८३१ रोजी सातारा  जिल्ह्यातील नायगाव ता खंडाला येथे खंडोजी नेवशे पाटील यांच्या घरी झाला माई  यांना लहानपणापासून शिक्षणाची आवड होती त्यांच्या लहानपणाची एक प्रसिद्ध घटना आहे  त्यावेळी त्यांचे वय होते सात वर्षाचे त्या एकट्याच शिखल गावाच्या बाजाराला गेल्या होत्या बाजारातून प...

ओबीसी लोक अलीकडच्या काळात स्वताला हिंदू समजत असले तरी त्यांचा धर्म हिंदू नाही एखाद्या माणसाला त्याचा धर्म अमुक आहे असे केव्हा म्हणता येईल जेव्हा त्याच्यावर त्या धर्माचा काहीएक संस्कार विधी झालेला असेल जेवढे धर्म आहेत त्या धर्मात माणसाला त्या त्या धर्माचा अधिकृत सदस्य करण्यासाठी दीक्षा देण्याची पद्धत अवलंबली जाते जगातल्या सर्वच धर्मात असे नियम आहेत ख्रिश्चन धर्मात मुल विशिष्ट वयात आल्यावर त्यांना बाप्तिस्मा दली जाते मुस्लिमात सुंता झाल्याशिवाय मुस्लिम होता येत नाही शीख धर्माची दिक्ष घेतल्याशिवाय शीख होता येत नाही ज्यू पारशी जैन बौद्ध या धर्मातही असे संस्कारविधी केले जातात तरच माणूस अधिकृतपणे त्या धर्माचा मनाला जातो समाज हि तसे मानतो सरकारचा कायदाही तसे मानतो या पार्श्वभूमीवर हिंदू धर्मात काय दिसते ? हिंदू धर्मीय समाजात पाच मुख्य विभाग आहेत या विभागाला वर्ण म्हणतात हे या आधी आपण पहिले आहेच या वर्ण व्यवस्थेला हिंदू धर्माच्या सर्व धर्मग्रंथाचा अमी धर्म शास्त्राचा भक्कम आधार आहे या पाच पैकी फक्त ब्राह्मण वर्णातील मुलांनाच उपनयन विधी म्हणजे मुंज करण्याचा अधिकार आहे असे हिं...

ओबीसी म्हणजे काय : ओबीसी म्हणजे इतर मागास वर्ग म्हणजे हा वर्ग पुढारलेला नाही म्हून तप मागासलेला मनाला जातो भारतात बहुसंख्य लोक आहेत त्या समाजापैकी जो जास्त मागास आहे त्यांना मुख्य मागास म्हटले जाते त्या पेक्षा कमी मागास असलेल्यांना इतर मागास म्हटले जाते भारत देशात समाजात साडे सहा हजार जाती जमाती आहेत आणि या सर्व जाती जमाती पाच वर्गात विभागल्या आहेत भारतीय समजाचे पाच स्तर आहेत ते चार + एक = पाच असे आहेत हिंदू धर्मानुसार यांना वर्ण म्हटले जातात त्यातल्या चार वर व्यवस्थेत ब्राह्मण क्षत्रिय वैश्य आणि शुद्र असे आहेत आणि शुद्रामध्ये ओबीसी गणले जातात या ओबीसी मध्ये अनेक जाती येतात त्यात कुणबी माली कोळी कोष्टी तेली भावसार वाणी शिंपी नाभिक पारित गवळी जंगम पांचाल फुलारी सुतार रंगारी लोहार कासार सोनार धनगर आगरी भंडारी तांडेल तांबट मोमीन घडसी विणकर अश्या जाती ओबीसी मध्ये मोडतात ओबीसी समाज का मागास राहिला : ओबीसी समजाचा आजतागायत फारसा विकास झालेला नाही हि वस्तुस्थिती आहे याला असंख्य कारणे आहेत त्यातले महत्वाचे कारण म्हणजे वर्ण व्यवस्था व त्यावर आधारलेली शेकडो वर्षाची समाज व्यवस्...

रविवार ,२ डिसेंबरला नानकचंद रत्तू सकाळी नेहमीप्रमाणे सव्वासातला आले, तेव्हा बाबासाहेब बिछान्यात पडून राहिले होते. त्याला पाहताच बाबासाहेब म्हणाले, " आलास वेळेवर ! आज आपल्याला खूप काम करायचे आहे." ते बिछान्यातून उठले, चहा घेतला व 'कार्ल मार्क्सचे ' 'दास कॅपिटल ' या ग्रंथातील मजकूर परत डोळ्यांखालून घालून ' buddha & his dhamma ' या ग्रंथाच्या लेखनासाठी बसले. आणि नानकचंद ला टाईप करायला देत होते. हे काम संध्याकाळपर्यंत चालले .दिनांक ४ डिसेंबर ला बाबासाहेब सुमारे ८-४५ ला उठले . सकाळी सुमारे ११ वाजता बाबासाहेबांना भेटायला जैन धर्माचे काही लोक आले. त्यांनी याबाबतीत विचारविनिमय करावा अशी विनंती केली.बाबासाहेब त्यांना म्हणाले, ' यासंबंधी आपण उद्या रात्री ८-३० च्या नंतर चर्चा करू . दिनांक ५ डिसेंबर १९५६ ला नानकचंद ऑफिस सुटल्याबरोबर बाबासाहेबांच्या बंगल्यावर आले. तसा बाबासाहेबांचा नोकर सुदाम याने त्यांना फोन केला होता. बाबासाहेबांना झोप लागत नव्हती . ते अस्वस्थ होते. अशा परिस्थितीतही बाबासाहेब मधूनमधून 'buddha & his dhamma ' या ग्...

डॉ . बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या महापारीनिर्वान दिनानिमित्त विनम्र अभिवादन  बाबासाहेब आंबेडकर म्हणजे विद्वत्तेचा मेरुमणी  बाबासाहेबांनी आपल्या आयुष्यात स्वार्थ  पहिला  नाही  एक घटना आठवते बाबासाहेबांच्या जीवनातील जेव्हा बाबासाहेबांचा मुलगा गंगाधर आजारी पडला तेव्हा बाबासाहेबांकडे त्याच्या औषध उपचारासाठी पैसे नव्हते बाबासाहेबांना नोकरी करून पैसे कमवू शकत होते पण बाबासाहेब म्हणाले मी जर माझ्या गंगाधर साठी नोकरी केली आणि पैसे कमावले तर माझ्या समाजाला माझ्या गंगाधारापेक्षा असा अजीर्ण  आजार झाला आहे  मला त्यांच्या आजाराचे निराकरण करायचे आहे आणि गंगाधर मरण पावला मित्रानो त्या गंगाधराच्या प्रेताला गुंडाळण्यासाठी साधा कापडही विकत घ्यायला बाबासाहेबांकडे पैसे नव्हते शेवटी रमाई  मातेने आपल्या लुगड्याचा पदर फाडून गंगाधराचा अंत्यविधी केला गेला अश्या महामानवाच्या आयुष्यात अनेक घडामोडी घडल्या   घटनेवर घटनेवर प्रकाश  टाकत आहे त्यावर लक्ष द्या  एकदा नानकचंद रत्तू यांनी एकदा बाबासाहेबांना विचारले कि बाबासाहेब  तुम्ही एकसारखे दुःखी क...

१] कोणत्याही उपासकाला सदस्य म्हणून स्वीकृत करणे संघाला सुलभ होते २] संघरुपी मंदिराचे द्वार खुले ठेवून त्यात कोणालाही प्रवेश करू दिल्याबद्दल भगवान बुद्धावर काही लोक टीका करतात ३] त्यांचे असे म्हणणे आहे कि या योजनेमुळे असे घडले कि काही लोकांना संघात प्रवेश मिळाल्यावर संघ सोडून ते परत गृहस्थ श्रमात जातील आणि ह्या त्यांच्या माघारीमुळे लोक असे म्हणू लागतील ह्या लोकांनी व्यक्त केलेला स्रमण गौतम धर्म फोल असला पाहिजे ४] हि टीका यथातथ्य  नव्हती ज्या हेतूने तथागातांची अशी योजने केली होती हेतू टीकाकारांना समाजाला नव्हता ५]  तथागतांचे  म्हणणे असे होते कि हा धर्म स्थापून उपकार अश्या मुक्तीजलाने परिपूर्ण व स्नान करण्यासाठी योग्य  जलाशय  निर्माण केला होता सद्धम्माचा जलाशय ६] तथागतांची इच्छा होती लि पापाच्या कलंकानि जर कोणी भ्रष्ट झाला असेल तर ह्या जलाशयात त्याने स्नान केल्याने त्याची पापे धुवून जातील ७] आणि जर कोणी ह्या सद्धम्माच्या जलाशयाकडे गेला आणि स्नान न करताच पूर्वीप्रमाणेच कलंकित अवस्थेत मागे फिरला तर त्याला त्याबद्दल तोच दोषी आहे सद्धम्म  नव्हे ८] तथागत...

 बाबासाहेबांनी धर्म आणि धम्म यात काय साम्य असते हे त्यांच्या बुद्ध आणि त्यांचा धम्म या ग्रंथात चौथ्या खंडात प्रस्तुत लिहिले आहे  बाबासाहेब म्हणत धर्म हा माणसासाठी आहे माणूस धर्मासाठी नाही पाहिलं बाबासाहेब धर्माची व्याख्या सांगताना म्हणतात कि धर्म म्हणजे ईश्वर पूजा चुकलेल्या आत्म्याची सुधारणा प्रार्थना विधी व यज्ञ याग इत्यादींनी देवाला प्रसन्न करणे धर्म हा वैयक्तिक असून ज्याने त्याने तो स्वतःपुरता  मर्यादित ठेवावा सार्वजनिक जीवनात त्याला अवसर नाही उलटपक्षी धम्म हा मूलतः आणि तत्वतः सामाजिक आहे धम्म म्हणजे सदाचरण जीवनाच्या क्षेत्रात माणसा - माणसातील व्यवहार उचित असणे समाज धम्माशिवाय असूच शकत  नाही अश्या पद्धतीने धर्म हा वैयक्तिक असून धम्म हा वैश्विक आहे  प्रज्ञा आणि करुणा या  धम्माच्या दोन कोनशीला आहेत प्रज्ञा म्हणजे निर्मल बुद्धी धम्मात अंधश्रद्धा खुल्या समजुती चमत्कार यांना जागा नाही करुणा म्हणजे प्राणीमात्राविषयी प्रेमपूर्ण दयाशीलता प्रज्ञा आणि करुणा यांचे मिश्रण म्हणजे भगवान बुद्धांचा धम्म धर्माच्या कल्पनेत वास्तुमात्रांचा आरंभाचा साक्षात्कार तसेच जग श...

     भारता  भारता तू कशाचा महान रे आज तुझ्याच लेकीबालीचा इथे होतो रे बलात्कार कशाचा महान तू ज्या ,भूमीत  तथागत भगवान गौतम बुद्ध जन्माला आले ज्या भूमीत छत्रपती शिवाजी महाराज जन्माला आले त्या भूमीत असे स्त्रियांवर  होणारे अत्याचार आपण आज पाहत आहोत असे का यांना रोकणारे कोणी नाही का ज्या देशात महान राष्ट्रानिर्माते होवून गेले त्या देशाची हि करुण कहाणी आज आपण आपल्या डोळ्यांनी पाहत आहोत आपल्या या देशात अश्या गोष्ठी सर्रास घडत आहेत मानवाला मनुष्की नावाची ओळख राहिली नाही माणूस  फक्त वासनाधीन  झाला आहे याला कारणी भूत आजची लोकांची विचार करण्यासाठी पद्धत  ती बदलली पाहिजे तर या देशात मैत्रीपूर्ण संबंध राहतील पण याला बदलण्यासाठी माणसाला आपल्या मानुसूचीतेला आव्हान कराव लागेल त्यासाठी या देशातील लोकांना एकच पर्याय राहतो तो म्हणजे माणसाने मैत्री करुणा अंगीकारणे आवश्यक आहे . आजच्या जीवनात माणूस स्त्री या जातीकडे एक उपभोगाची वस्तू म्हणून समजतो पण कधी हा विचार नाही करत कि हीच स्त्री कधी  कोणाची आई असते कोणाची बहिण असते कोणाची मावशी असते कोणाची बाय...

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर. स्वतंत्र भारताच्या राज्य घटनेचे शिल्पकार हा बहुमान त्यांना आम जनतेने बहाल केला आहे.मसुदा समितीचे अध्यक्ष या नात्याने घटनेचे शिल्पकार डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी मसुदा घटना समितीला सादर केला.डॉ . आंबेडकर भारतीय संविधानाचे प्रमुख शिल्पकार होते असे भारताचे माजी राष्ट्रपती के. आर. नारायणन म्हणतात. तसेच ते संविधान मसुदा समितीचे अध्यक्ष होते. म्हणून संविधानसभेत हा मसुदा सादर करणे आणि आणि स्वीकृत करवून घेणे या प्रक्रियेत त्यांची भूमिका सुकाणू धारकाची होती. मसुदा समितीतील डॉ. आंबेडकरांचे एक सहयोगी श्री टी.टी. कृष्णम्माचारी, यांनी संविधान सभेतील एका भाषणात असे प्रतिपादन केले की, संविधान सभेने मसुदा समितीवर सात सदस्य नियुक्त केले होते. त्यापैकी एकाने या सभागृहाचा राजीनामा दिला आणि त्याची जागा दुसऱ्याने घेतली. एकाचा मृत्यू झाला आणि ती जागा रिक्तच राहिली. एक अमेरिकेत निघून गेला आणि ती जागा भरली गेलीच नाही, आणि एक अन्य सभासद राज्याच्या राजकारणात गुंतून पडले आणि त्यामुळे तेवढी पोकळी निर्माण झाली. एक किंवा दोन व्यक्ती दिल्लीपासून बऱ्याच लांब होत्या आणि त्यांची ...